به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از سیانان، نتانیاهو به اسرائیلیها گفت که اتحاد بین دو کشور هرگز تا این حد نزدیک نبوده است. سه ماه بعد، آنچه به عنوان یک کارزار نظامی مشترک آغاز شد، به نظر میرسد به یک فرآیند دیپلماتیک به رهبری آمریکا تبدیل میشود که در آن نتانیاهو خود را تا حد زیادی به حاشیه راندهشده میبیند.
نخستوزیر رژیم اسرائیل از انتقاد آشکار از رئیس جمهوری آمریکا خودداری کرده، اما منابع اسرائیلی میگویند او پشت درهای بسته اذعان کرده است که اسرائیل نفوذ محدودی بر نتیجه مذاکرات ایالات متحده و ایران برای پایان دادن به جنگ دارد.
از زمان اعلام آتشبس اولیه در ماه آوریل، نتانیاهو بارها ترامپ را برای از سرگیری عملیات نظامی تمامعیار تحت فشار قرار داد و استدلال کرد که فشار مداوم همچنان میتواند منجر به فروپاشی ایران شود. اما به نظر میرسد کاخ سفید در جهت مخالف حرکت کرده است.
اکنون، منابع میگویند نخستوزیر نگران است که این توافق نوظهور، نگرانیهای اصلی اسرائیل - ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، برنامه موشکهای بالستیک و شبکه نیابتی منطقهای آن - را تا حد زیادی بیپاسخ بگذارد، در حالی که فشار اقتصادی بر تهران را کاهش میدهد.
یک مقام اسرائیلی به سیانان گفت: «این نگرانی واقعی وجود دارد که ترامپ به یک توافق موقت بد رضایت دهد. اگر این توافقی باشد که در آن اورانیوم واقعاً حذف شود، اشکالی ندارد. اما اگر فقط بیان نیت باشد، ایرانیها میتوانند آمریکاییها را بازی دهند و در نهایت اورانیوم را حذف نکنند.»
ایران بارها گفته است سرنوشت ذخایر اورانیوم با درجه خلوص نزدیک به سلاح هستهای آن، بخشی از توافق موقت مورد مذاکره نیست. ترامپ گفته است این مواد در نهایت باید از ایران خارج و به ایالات متحده منتقل شوند، اما اخیراً در مورد این موضوع انعطافپذیری نشان داده است. مقامات آمریکا و اسرائیل نگرانند که این امر میتواند مسیری را برای ایران به سمت سلاح هستهای فراهم کند.
انداختن تقصیرها به گردن اسرائیل
این مقام گفت نتانیاهو برای حمله به تأسیسات نفتی ایران تلاش کرده فروپاشی رژیم را تسریع کند: اگر محاصره (بنادر ایران) توسط (ایالات متحده) برداشته شود - و حتی بیشتر از آن اگر به عنوان بخشی از یک توافق بد انجام شود - بسیار بد خواهد بود و به طور قابل توجهی رژیم را تقویت خواهد کرد. به جای اینکه آن را به نقطهای برساند که نتواند حقوق سربازان و پلیس را پرداخت کند، به آن پول تزریق و بودجه لازم برای بازسازی را تأمین میکنند.
یک منبع اسرائیلی دیگر این موضوع را صریحتر بیان کرد: وقتی ترامپ ما را زیر اتوبوس میاندازد، این احساسی است که داریم. یکی دیگر از موانع اصلی، لبنان است. طبق گزارشها، ایران در تلاش است این توافق شامل آتشبس در لبنان نیز بشود، جایی که ایالات متحده از قبل اقدامات اسرائیل را مهار کرده است، در حالی که حزبالله حملات پهپادی خود را به نیروهای اسرائیلی و جوامع مرزی شمالی تشدید کرده است.
در روزهای اخیر، نتانیاهو به ارتش اسرائیل دستور داده است عملیات خود را در لبنان گسترش دهد و تأکید کرده است که اسرائیل در آنجا آزادی عمل دارد و به اقدام علیه هر گونه تهدیدی ادامه خواهد داد.
اما محدودیتهای ایالات متحده، هم از سوی رقبای سیاسی و هم از سوی اعضای ائتلاف خودش، فشار فزایندهای را بر نتانیاهو وارد میکند. متحدان سیاسی راست افراطی نتانیاهو، هر دو خواستار واکنش نظامی تهاجمیتر شدهاند. بنگویر از نتانیاهو خواست تا با ترامپ مقابله «و روشن کند که کشور اسرائیل نمیتواند این را تحمل کند.»
مقصر دانستن مذاکرهکنندگان آمریکایی
با وجود نارضایتی اسرائیل از توافق در حال شکلگیری، واکنش نسبتاً خاموش آن در تضاد کامل با کارزار شدیدی است که نتانیاهو علیه توافق هستهای ایران در سال ۲۰۱۵ به راه انداخت. این تلاش در سخنرانی جنجالی در کنگره به اوج خود رسید که در آن نخستوزیر استدلال کرد که این توافق یک اشتباه تاریخی بوده است. با ترامپ، این گزینه در دستور کار نیست.
نتانیاهو بخش زیادی از سرمایه سیاسی خود را صرف رابطه با ترامپ کرده است. به چالش کشیدن علنی او میتواند ریسک سیاسی حتی چشمگیری را به همراه داشته باشد، به خصوص با توجه به اینکه انتخابات در پیش است.
در عوض، منابع میگویند نتانیاهو تقصیر را به گردن مذاکرهکنندگان آمریکایی - جرد کوشنر و استیو ویتکاف - میاندازد که رئیس جمهوری را به سمت پایان دادن به خصومتها سوق دادهاند. رسانههای طرفدار نتانیاهو به تیم مذاکرهکننده حمله کرده و نخستوزیر را از انتقادات دور نگه داشتهاند.
یاکوف باردوگو، مجری تلویزیونی که بسیار به نخستوزیر نزدیک دیده میشود، این هفته در کانال ۱۴ طرفدار نتانیاهو گفت: کوشنر، ویتکاف و جیدی ونس دنیای اقتصادی را به دنیای وجودی ترجیح دادند. با تمام احترامی که برای معاملاتی که آنها انجام میدهند قائلم، ما کسانی هستیم که اینجا زندگی میکنیم. اما فردی آشنا با مذاکرات آمریکا و اسرائیل گفت که این شکاف نشان دهنده برداشت نادرست عمیقتری از سوی اسرائیل است.
این منبع گفت: اسرائیلیها آنقدر روی تغییر رژیم در ایران سرمایهگذاری کرده بودند که کاملاً درک نمیکردند جنگ میتواند به تغییر رژیم در واشنگتن منجر شود. ترامپ متوجه شد که این روایت که اسرائیل، ایالات متحده را به یک جنگ بزرگ در خاورمیانه میکشاند، از نظر سیاسی مخرب است و برای اعمال مجدد کنترل اوضاع اقدام کرد.
این شخص با استفاده از لقب نتانیاهو گفت: ترامپ دید که روایت «بیبی سگش را تکان میدهد» دارد او را میکشد، بنابراین باید نشان میداد که حرف اول را میزند. به نظر میرسید خود ترامپ هفته گذشته این نکته را مطرح کرده است. او گفت: بیبی آدم خوبی است، هر چه به او بگویم انجام میدهد.
این اولین باری نیست که ترامپ به طور ناگهانی به یکی از جنگهای نتانیاهو پایان میدهد. در غزه، ایران و لبنان، این ترامپ بود که درخواست توقف داد. ترامپ نتانیاهو را مجبور به پایان دادن به جنگ کرد، در حالی که رهبر اسرائیل میخواست جنگها ادامه یابد.
نتانیاهو هرگز نمیداند چه زمانی باید متوقف شود
افرادی که طی سالها از نزدیک با نخستوزیر اسرائیل همکاری داشتهاند، آنچه را میبینند، یک الگوی ثابت توصیف میکنند. یکی از این افراد گفت: «نتانیاهو هرگز نمیداند چه زمانی باید دست از کار بکشد و ضررهای خود را کاهش دهد.» منتقدان او را به ناتوانی در تبدیل موفقیتهای نظامی تاکتیکی و عملیاتی به دستاوردهای راهبردی متهم میکنند.
یک مقام امنیتی سابق اسرائیل گفت: نتانیاهو یک ضعف راهبردی قابل توجه دارد - فقدان اراده یا توانایی برای تصمیمگیریهای دشوار که مکمل اقدامات نظامی است. به همین دلیل است که موقعیت راهبردی اسرائیل بهبود نیافته و حتی بدتر شده است. رژیم ایران همچنان پابرجاست، برنامه هستهای آن حل نشده است و (نیروهای) منطقهای - از جمله حزبالله و حماس - هنوز فعالند.
قرار بود کارزار ایران ستون اصلی تلاش او برای تغییر شکل میراثش پس از حملات حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ باشد و او قصد داشت چشمانداز خاورمیانهای متحول را به بازار عرضه کند. یک نظرسنجی اخیر از سوی موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل نشان داد که ۴۵ درصد از اسرائیلیها معتقدند وضعیت با ایران در مقایسه با قبل از ۷ اکتبر بدتر شده است، در حالی که ۳۱ درصد معتقدند بهبود یافته است. این نظرسنجی نشان داد که تقریباً نیمی از پاسخدهندگان معتقدند اسرائیل احتمالاً در جنگ علیه ایران پیروز نخواهد شد یا از قبل باخته است، در حالی که تنها ۴۱ درصد به پیروزی اسرائیل خوشبین هستند.
غرامت ترامپ به نتانیاهو
منابع اسرائیلی فشار ترامپ بر عربستان سعودی و دیگر کشورهای خلیج فارس برای عادیسازی روابط با اسرائیل و گسترش توافقنامههای ابراهیم را نوعی غرامت سیاسی میدانند. اما با توجه به درخواستهای عربستان برای مسیری معتبر برای تشکیل کشور فلسطین و محدودیتهای اعمالشده توسط ائتلاف راستگرای نتانیاهو، آنها همچنان نسبت به یک پیشرفت واقعی تردید دارند.
یکی از منابع گفت ترامپ ممکن است پیش از مبارزات انتخاباتی، پاداش سیاسی بیشتری به نتانیاهو بدهد، این پاداشها میتواند به شکل یک سفر ریاست جمهوری، بیانیههای حمایتی یا توافقهای دفاعی باشد که اتحاد قوی آنها را به نمایش بگذارد.
دنی سیترینوویچ، محقق ارشد INSS، گفت: بیان اینکه نتانیاهو چقدر عمیقاً این لحظه را یک شکست شخصی و سیاسی احتمالی میداند، دشوار است. نتانیاهو هویت سیاسی خود را حول محور «آقای ایران» بودن بنا کرد - رهبری که اصرار داشت فقط زور میتواند رژیم را متوقف کند.
اکنون، پس از آنچه سیترینوویچ آن را «چند دور موفقیت عملیاتی اما یک شکست راهبردی چشمگیر» توصیف کرد، نتانیاهو ممکن است مجبور به پذیرش توافقی شود که «نه تنها همان رژیمی را که او به دنبال تضعیف آن بود مشروعیت میبخشد، بلکه فروپاشی دکترین دیرینه او در مورد ایران را نیز آشکار میکند.»